دنیای اقتصاد ۱ ساعت پیش

خنثی در یک هفته در انتظار نتیجه

یادداشت امروز: مهاجرت معکوس به روستا یا اضمحلال کشاورزی؟ فرشید سامانپور؛ پژوهشگر شهر و مسکن بر اساس گزارشی درباره تکالیف برنامه هفتم برای هدایت مسکن به روستاها (مهاجرت معکوس)، این سیاستها مداخلهای بیسابقه در ترکیب جمعیتی روستاها محسوب میشوند که پیامدهای پیشبینیناشدنی دارند. اگرچه سهم جمعیت روستایی از ۷۰ درصد سال ۱۳۳۵ به ۲۵ درصد در سال ۱۳۹۵ کاهش یافته، جمعیت مطلق روستاها از ۱۳ به ۲۰ میلیون نفر رسید؛ در حالی که منابع آب و خاک به دلیل فرسایش، خشکسالی و ساختوساز کاهش یافتهاند. ظرفیت طبیعت برای جمعیت جدید محدود است و تجربه تاریخی اصلاحات ارضی نشان میدهد تکالیف فعلی میتواند به جای مهاجرت معکوس، به تشدید فقر روستایی منجر شود. بیشتر استانها گرفتار کمآبی هستند و مصرف آب در سقف یا فراتر از ظرفیت مجاز است. روستاها هماکنون در برابر فشار کمآبی و مداخلات سرمایههای شهری (خوشنشینان و ساکنان فصلی) آسیبپذیرند و افزودن جمعیتی معادل ۵۰۰ نفر به هر روستا، روستاهای مولد را به شهرهای مصرفی یا شهرکهای بدون منابع مالی و خدماتی بدل خواهد کرد. همچنین این زمینها ممکن است صرف خانه دوم شوند یا به دلالان واگذار گردند. به جای نگاه صرف به مسکن، باید تبعات طرح از منظر کشاورزی ارزیابی شود. بهجای گسترش محدوده روستاها، پیشنهاد میشود بنیاد مسکن با الگوهایی چون اجاره به شرط تملیک به نوسازی درونروستایی بپردازد. در نهایت، سیاست مهاجرت معکوس بهتر است به شهرهای دارای اقتصاد غیرکشاورزی (مانند سواحل و جزایر جنوب) هدایت شود و جابهجایی طبیعی محلی نیازی به مداخله دولتی ندارد.