دنیای اقتصاد ۱۹ دقیقه پیش

خنثی در یک ماه در انتظار نتیجه

سهم ایرانیها از دلارهای نفتی درآمدهای نفتی ایران طی نیم قرن گذشته دو قله تاریخی در سالهای ۱۳۵۳ (حدود ۱۳۶ میلیارد دلار) و ۱۳۹۰ (حدود ۱۶۴ میلیارد دلار) را تجربه کرده است. با این حال، به دلیل رشد جمعیت، سهم سرانه درآمد نفتی در سال ۱۳۵۳ تقریبا دو برابر سال ۱۳۹۰ بوده و از حدود ۳۴۷ دلار در ماه در آن سال، به حدود ۱۷۵ دلار در سال ۱۳۹۰ و در سالهای اخیر به حدود ۴۰ دلار کاهش یافته است. اقتصاد ایران در این مدت چهار شوک بزرگ کاهشی را از سر گذرانده است: انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی (۱۳۵۷-۱۳۵۹)، سقوط قیمت جهانی نفت (۱۳۶۵)، تشدید تحریمها و افت قیمت نفت (۱۳۹۱-۱۳۹۴) و خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریمها (۱۳۹۷-۱۳۹۹). این نوسانات شدید به دلیل وابستگی ساختاری اقتصاد و بودجه، به شکلگیری پدیده «بیماری هلندی»، تورم، رکود و بیثباتی اقتصاد کلان منجر شده است. نبود سازوکار پایدار برای مدیریت ثروتهای بیننسلی نفت و هموارسازی نوسانات درآمدی، موجب شده رونقهای نفتی به جای توسعه مولد، به افزایش مخارج دولت و آسیب به ساختار تولیدی کشور بینجامد.